Na cudzej ziemi

"Szedł całą noc, bez zmęczenia. Czasem aż drżał na myśl o tym, że jest wolny. Kiedy się rozwidniło, porzucił drogę i wędrował polami [...] Jednakże co parę mil stało ogrodzenie, przypominając mu, że jest intruzem na cudzej ziemi i zbiegiem".

J.M. Coetzee "Życie i czasy Michaela K."

Powroty

"Tysiące z nas wędrują po obliczu ziemi, sławni lub nieznani, zarabiający za oceanem na rozgłos, na bogactwo  lub tylko na suchy chleb; ale zdaje mi się, że dla każdego z nas powrót do kraju musi być jakby zdaniem rachunku. Wracamy, żeby stanąć wobec naszych zwierzchników, krewnych, przyjaciół, tych, którym jesteśmy winni posłuszeństwo, i tych których kochamy; ale nawet ludzie nie mający ani jednych, ani drugich, zupełnie swobodni, samotni, pozbawieni odpowiedzialności i powiązań, nawet ci, których nie oczekują kochane twarze, dobrze znane głosy - muszą się spotkać z duchem przenikającym kraj, duchem, którego pełno jest pod niebem, w powietrzu, w dolinach i na pagórkach, na polach, w wodzie, w drzewach - z niemym przyjacielem, sędzią i natchnionym doradcą. Mówcie sobie co chcecie, ale żeby zaznać jego radości, odetchnąć jego spokojem i spojrzeć w oczy jego prawdzie, musimy wracać z czystym sumieniem [...] jest faktem niezaprzeczonym, że swojej nagrody trzeba dotknąć czystymi rękoma, aby nie obróciła się w zeschłe liście i ciernie".

Joseph Conrad "Lord Jim"